پورتال اینترنتی سرگرمی، تفریحی، عکس، پزشکی، اس ام اس، آشپزی، نیک شو
  • صفحه نخست+
  • اخبار+
  • آرایش و زیبایی+
  • آشپزی+
  • اس ام اس+
  • سرگرمی و تفریحی+
  • دنیای مد و فشن+
  • رپرتاژ آگهی+
  • پزشکی و سلامتی+
  • کامپیوتر,اینترنت و موبایل+
  • زندگی بهتر+
  • مطالب گوناگون+
  • دنیای عکس+
  • مطالب جالب علمی+
  • گردشگری+
  • دین و مذهب+
  • دنیای خودرو+
  • روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    مجموعه : مطالب گوناگون

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام

    28 اردیبهشت 1400 روز یکشنبه روز بزرگداشت حکیم عمر خیام است حکیم ابوالفتح عمربن ابراهیم الخیامی مشهور به “خیام” (نام کامل: غیاث‌الدین ابوالفتح عُمَر بن ابراهیم خَیّام نیشابوری) فیلسوف و ریاضیدان و منجم و شاعر ایرانی او در 28 اردیبهشت 427 در نیشابور ، دورهٔ سلجوقی به دنیا آمد. گرچه پایگاه علمی خیام برتر از جایگاه ادبی اوست و لقبش «حجّةالحق» بوده‌است.

     

    ولی آوازهٔ وی بیشتر به‌واسطهٔ نگارش رباعیاتش است که شهرت جهانی دارد. افزون بر آن‌که رباعیات خیام را به اغلب زبان‌های زنده ترجمه نموده‌اند، ادوارد فیتزجرالد رباعیات او را به زبان انگلیسی ترجمه کرده‌است که مایهٔ شهرت بیشتر وی در مغرب‌زمین گردیده‌است.

    تاریخ دقیق روز بزرگداشت حکیم عمر خیام

    یکشنبه 28 اردیبهشت 1400

    18 می 2021

    6 شوال 1442

     

    ستاره‌شناسی

    یکی از برجسته‌ترین کارهای خیام را می‌توان سروسامان دادن گاهشماری ایران در زمان وزارت خواجه نظام‌الملک، که در دورهٔ پادشاهی ملک‌شاه سلجوقی (426–590 هجری قمری) بود، دانست. وی بدین منظور مدار گردش کرهٔ زمین به دور خورشید را تا 16 رقم اعشار محاسبه نمود. سروسامان دادن در 25 فروردین 458 هجری شمسی (3 رمضان 471 هجری قمری) اتمام رسید.

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    روز بزرگداشت عمر خیام

     

    ریاضیات 

    خیام نخستین کسی است که به تحقیق منظم علمی در معادله های درجه اول، دوم و سوم پرداخته و آن ها را به صورت تحسین آوری طبقه بندی نموده است. کتاب وی در مورد علم جبر که شامل این تحقیقات است، نشان دهنده ی فکر منظم علمی او می باشد و یکی از برجسته ترین آثار قرون وسطایی در این علم می باشد.

     

    حکیم خیام نیشابوری در زمینه ی ستاره شناسی و ریاضی دانی کتاب ها و پژوهش های مهمی از خود بر جای گذاشته است. که از جمله آن ها می توان به کتاب زیر اشاره کرد:

    رساله فی البراهین علی مسائل الجبر و المقابله، که در آن بیشتر از جبر هندسی برای حل معادلات درجه سوم استفاده می کند. برگن معتقد است هرکسی که ترجمه ی انگلیسی جبر خیام را به دفعات بخواند، متوجه استدلالات روشن خیام خواهد شد و از نکات خیلی جالبی در مورد تاریخ انواع گوناگون معادلات اطلاع پیدا خواهد کرد.

     

    فلسفه

    تاکنون از خیام پنج رساله فلسفی یافت شده‌است که عبارت اند از: فی الکون و التکلیف، فی الوجود، الضیاء العقلی فی موضوع العلم الکلی، الجواب عن ثلاث مسائل؛ ضروره التضاد فی العالم و الجبر و البقا و در علم کلیات وجود. از این میان تنها رساله در علم کلیات وجود به فارسی بوده و سایرین به زبان عربی می‌باشند. همچنین خیام به درخواست جمعی از دانشمندان اصفهانی در سال 472 هجری قمری ترجمه ای به فارسی از خطبه توحیدیه ابن سینا انجام داده‌ است.

     

    موسیقی

    خیام به واکاوی ریاضی موسیقی نیز پرداخته‌است و در القول علی اجناس الذی بالاربعه مسئلهٔ تقسیم یک چهارم را به سه فاصله مربوط به مایه‌های بی‌نیم‌پرده، با نیم‌پردهٔ بالارونده، و یک چهارم پرده را شرح می‌دهد.

     

    ادبیات

    خیام زندگی‌اش را به عنوان ریاضیدان و فیلسوفی شهیر سپری کرد، در حالی‌که هم دوره‌هایش از رباعیاتی که امروز مایه شهرت و افتخار او هستند بی‌خبر بودند.هم دوره‌های خیام نظیر نظامی عروضی یا ابوالحسن بیهقی از شاعری خیام یادی نکرده‌اند.

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    اشعار زیبا عمر خیام

     

    چهرهٔ جهانی خیام

    تندیس خیام در بخارست پایتخت رومانی است، .در جهان خیام به عنوان یک شاعر، ریاضیدان و اخترشناس شناخته شده‌است. هرچند که اوج شناخت جهان از خیام را می‌توان پس از ترجمه شعرهای وی به وسیله ادوارد فیتزجرالد دانست. این در حالی است که بسیاری از پژوهشگران شماری از شعرهای ترجمه‌شده به وسیله فیتزجرالد را سروده خیام نمی‌دانند و این خود سبب تفاوت‌هایی در شناخت خیام در نگاه ایرانی‌ها و غربی‌ها شده‌است. تأثیرات خیام بر ادبیات غرب از مارک توین تا تی. اس. الیوت او را به نماد فلسفه شرق و شاعر محبوب روشنفکران جهان تبدیل کرده‌است

     

    خیام در فیلم و داستان

    فیلم عمر خیام، فیلمی آمریکایی ساخته 1956

    میراث‌دار: افسانه عمر خیام، فیلمی آمریکایی ساخته سال 2005

    در یکی از رمان‌های ایرانی به نام خیام و آن دروغ دلاویز نوشته هوشنگ معین‌زاده، روح خیام نقشی محوری دارد.

    وی شخصیت اصلی رمان سمرقند نوشته امین معلوف است.

    خیام یکی از شخصیت‌های داستان معصومه شیرازی اثر محمد علی جمال زاده است.

    وی یکی از موضوعات بحث میان دو تن از شخصیت‌های رمان گرگ دریا نوشته جک لندن است.

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    حکیم عمر خیام

     

    مثلث خیام ، پاسکال

    بسیاری عقیده دارند که مثلث حسابی پاسکال را باید مثلث حسابی خیام نامید و بعضی ها هم معتقد اند که دو جمله ای نیوتون را باید دوجمله ای خیام نامید . اندکی در این باره دقت کنیم.همه کسانی که با جبر مقدماتی آشنایی دارند ،”دستور نیوتن” را درباره بسط دوجمله ای میشناسند. این دستور برای چند حالت خاص (وقتی n عددی درست و مثبت باشد) چنین است:

    (a+b)0 = 1 (1)

    (a+b)1 = a+b (1,1)

    (a+b)2 = a2+2ab+b2 (1,2,1)

    (a+b)3 = a3+3a2b+3ab2+b3 (1,3,3,1)

    (a+b)4 = a4+4a3b2+6a2b2+4a2b3+b4 (1,4,6,4,1)

    . . .

    اعداد داخل پرانتزها، معرف ضریبهای عددی جمله ها در بسط دوجمله ای است.

     

    بلیز پاسکال (Blaise Pascal) فیلسوف و ریاضی دان فرانسوی که کم وبیش با نیوتون همزمان بود، برای تنظیم ضریبهای بسط دوجمله ای، مثلثی درست کرد که امروز به “مثلث حسابی پاسکال” مشهور است. طرح این مثلث برای نخستین بار در سال 1665 میلادی در “رساله مربوط به مثلث حسابی “چاپ شد.مثلث ابی چنین است:

    1

    1 1

    1 2 1

    1 3 3 1

    1 4 6 4 1

    1 5 10 10 5 1

    1 6 15 20 15 6 1

     

    دراین مثلث از سطر سوم به بعد هر عدد برابر با مجموع اعداد بالا و سمت چپ آن در سطر قبل است و بنابراین می توان آن را تا هر جا که لازم باشد ادامه داد. هرسطر این مثلث ضریبهای بسط دوجمله ای را در یکی از حالتها بدست می دهد بطوری که n همان شماره سطر باشد.

     

    ضریبهای بسط دوجمله ای (برای توانهای درست و مثبت) حتی در سده دوم قبل از میلاد به صورت کم و بیش مبهم برای دانشمندان هندی روشن شده بود.بااین وجود که دستور بسط دو جمله ای که با نام نیوتن همراه باشد ، نیوتن آن را برای حالت کلی و وقتی n عددی کسری یا منفی باشد در سال 1676میلادی بکاربرد.که البته در این صورت به یک رشته بی پایان تبدیل می شود.

     

    اما در باره مثلث حسابی وضریبهای بسط دوجمله ای در حالت طبیعی بودن n. از جمله، دستور بسط دو جمله ای را می توان در “کتاب حساب مخفی” میخائیل شتیفل جبردان آلمانی (که در سال 1524 چاپ شد) پیدا کرد.

     

    در سال 1948 میلادی،پاول لیوکی آلمانی،مورخ ریاضیات،وجود دستور نیوتن را برای توانهای طبیعی ،دز کتاب “مفتاح الحساب”(1427 میلادی) غیاث الدین جمشید کاشانی کشف کرد. بعدها س.آ.احمدوف ،مورخ ریاضیات و اهل تاشکند، دستور نیوتون وقانون تشکیل ضریبهای بسط دوجمله ای را،در یکی از رساله های نصر الدین توسی،ریاضیدان بزرگ سده سیزدهم میلادی ،کشف کرد (این رساله توسی درباره محاسبه بحث میکند). چه جمشید کاشانی وچه نصرالدین توسی ،این قاعده را ضمن بررسی قانون های مربوط به ریشه گرفتن از عددها آورده اند.

     

    همچنین براساس آگاهی هایی که داریم حکیم عمر خیام رساله ای داشته که خود رساله تاکنون پیدا نشده ولی از نام آن “درستی شیوه های هندی در جذر وکعب “اطلاع داریم ،کهدر آن به تعمیم قانونهای هندی درباره ریشه دوم و سوم ،برای هر ریشه دلخواه پرداخته.لذا خیام از “دستور نیوتن” اطلاع داشته.

     

    اما بنا به اسناد تاریخی معتبر قانونهای مربوط بهضریبهای بسط دوجمله ای وطرح مثلث حسابی تا سده دهم میلادی(برابر چهارم هجری) جلو میرود و به کرجی (ابوبکر محمد بن حسن حاسب کرجی ریاضیدان سده ده و یازده میلادی) پایان میپذیرد .بنابراین حتی” مثلث حسابی پاسکال” را هم از نظر تاریخی نمیتوان “مثلث حسابی خیام ” نامید.

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    عمر خیام نیشابوری

     

    مرگ و آرامگاه عمر خیام

    مورخان زمان مرگ خیام نیشابوری را در حدود سال های 517 تا 520 هجری قمری در نیشابور اعلام کردند. آرامگاه ایشان در حال حاضر در شهر نیشابور واقع در باغی که آرامگاه امامزاده محروق (ع) واقع شده است قرار دارد، .

     

    یادبودهای عمر خیام

    یکی از حفره های ماه و سیارک 3095 در سال 1980 به نام وی نامگذاری شد.

    یک هتل در تونس به نام عمر خیام است، و شراب هایی در کشور فرانسه و مصر تولید می شود که خیام نام دارد.

    فیلم آمریکایی عمر خیام در سال 1956 ساخته شد. همچنین فیلم میراث دار: افسانه عمر خیام، همچنین فیلم آمریکایی دیگری است که در سال 2005 ساخته شد.

    خیام شخصیت اصلی رمان سمرقند اثر امین معلوف می باشد. وی همچنین یکی از موضوعات بحث میان دو تن از شخصیت های رمان «گرگ دریا» اثر جک لندن نیز می باشد.

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    آرامگاه عمر خیام

     

    برخی از اشعار حکیم عمر خیام

    خيام اگر ز باده مستي خوش باش

    با ماهرخي اگر نشستي خوش باش

    چون عاقبت کار جهان نيستي است

    انگار که نيستي چو هستي خوش باش

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    اين قافله عمر عجـب ميگذرد

    درياب دمي کـه با طرب ميگذرد

    ساقي غم فرداي حريفان چه خوري

    پيش آر پياله را که شب ميگذرد

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    افسوس كه نامه جواني طي شد

    و آن تازه بهار زندگاني دي شد

    وآن مرغطرب كه نام او بود شباب

    فرياد ندانم كي آمدوكي شد

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    یک عمر به کودکی به استاد شدیم

    یک عمر زاستادی خود شاد شدیم

    افسوس ندانیم که ما را چه رسید

    از خاک بر آمدیم و بر باد شدیم

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    اسرار ازل را نه تو دانی و نه من

    وین حرف معما نه تو دانی و نه من

    هست از پس پرده گفتگوی من و تو

    چون پرده برافتد نه تو مانی و نه من خ

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    ا کي غم آن خورم که دارم يا نه

    وين عمر به خوشدلي گذارم يا نه

    پرکن قدح باده که معلومم نيست

    کاين دم که فرو برم برآرم يا نه خیام

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    خیام

     

    معرفی آثار حکیم عمر خیام:

    آنچه که از آثار خیام وجود دارد یا تاریخ نویسان وجود آنها را ذکر کرده اند رساله ها و مقالاتی است که او در علوم مختلف نوشته است که عبارتند از:

    ۱- رساله ای در جبر و مقابله

    ۲- رساله ای در شرح اصول اقلیدس

    ۳- زیج ملکشاهی یا زیج جلالی

    ۴- رساله ای در طبیعیات

    ۵- رساله در وجود

    ۶- رساله فلسفی که در آن از حکمت الهی در آفرینش عالم و تکالیف مردم و عبادات بحث می کند.

    ۷- رساله ای در اختلاف فصول و اقالیم

    ۸- نوروز نامه که درباره رسوم و اعیاد ایرانیان به ویژه تاریخ و آداب ایرانیان در روز عید نوروز است.

    ۹- دیوان رباعیات

    ۱۰_ رساله فی براهین الجبر و المقابله

    ۱۱_ رساله تکلیف

    ۱۲-رساله ای در شرح مشکلات کتاب مصادرات اقلیدس

    ۱۳_رساله روضه القلوب

    ۱۴_رساله ضیاء العلی

    ۱۵_رساله میزان الحکمه

    ۱۶_رساله ای در صورت و تضاد

    ۱۷_ترجمه خطبه ابن سینا

    ۱۸_رساله مشکلات ایجاب

    ۱۱_رساله ای در بیان زیگ ملک شاهی

    ۱۲_رساله نضام الملک در بیان حکومت

    ۱۳_رساله لوازم الا کمنه

    ۱۴_اشعار عربی خیام

    ۱۵_عیون الحکمه

    ۱۶_رساله معراجیه

    ۱۷_رساله در علم کلیات

    ۲۰_رساله در تحقیق معنی وجود

    ۲۱_رساله ای در صحت طرق هندسی برای استخراج جذر و کعب

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    رباعیات خیام

    ای چرخ فلک خرابی از کینه تست

    بیدادگری شیوه دیرینه تست

    ای خاک اگر سینه تو بشکافند

    بس گوهر قیمتی که در سینه تست

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    این کوزه چو من عاشق زاری بوده است

    در بند سر زلف نگاری بوده‌ست

    این دسته که بر گردن او می بینی

    دستی ست که برگردن یاری بوده است

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    اسرار ازل را نه تو دانی و نه من

    این حل معما نه تو خوانی و نه من

    هست در پس پرده گفتگوی من و تو

    چون پرده بر افتد نه تو مانی و نه من

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    گر کار فلک به عدل سنجیده بدی

    احوال فلک جمله پسندیده بدی

    ور عدل بدی بکارها در گردون

    کی خاطر اهل فضل رنجیده بدی

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    یک روز ز بند عالم آزاد نیم

    یک دمزدن از وجود خود شاد نیم

    شاگردی روزگار کردم بسیار

    در کار جهان هنوز استاد نیم

    رباعیات عاشقانه خیام

    در کارگه کوزه گری رفتم دوش

    دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش

    ناگاه یکی کوزه برآورد خروش

    کو کوزه گر و کوزه خر و کوزه فروش

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    از جمله رفتگان این راه دراز

    باز آمده کیست تا بما گوید باز

    پس بر سر این دو راههٔ آز و نیاز

    تا هیچ نمانی که نمی آیی باز

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی

    معذوری اگر در طلبش میکوشی

    باقی همه رایگان نیرزد هشدار

    تا عمر گرانبها بدان نفروشی

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    در کارگه کوزه گری کردم رای

    در پایه چرخ دیدم استاد بپای

    میکرد دلیر کوزه را دسته و سر

    از کله پادشاه و از دست گدای

    روز بزرگداشت حکیم عمر خیام ، 28 اردیبهشت

    آن قصر که جمشید در او جام گرفت

    آهو بچه کرد و روبه آرام گرفت

    بهرام که گور می‌گرفتی همه عمر

    دیدی که چگونه گور بهرام گرفت

     

    هیچ نظری ثبت نشده است

    نظرتان را بنویسید

    *

    code

  • مطالب پربازدید
  •